Cryptocurrency-aanbieders opgelet: nieuwe wetgeving (i.e. de vijfde anti-witwasrichtlijn) brengt juridische verplichtingen voor jullie mee.

Geen regels voor cryptocurrencies? 

Cryptocurrencies - waarvan de Bitcoin nog steeds de bekendste is - zijn lange tijd niet aan enig toezicht onderhevig geweest in Nederland. Het Nederlandse wetboek bevatte weinig tot geen regels die de handel in deze virtuele munten beperkte. Zo wordt cryptocurrency niet als een wettig betaalmiddel geaccepteerd (het is dus geen “geld”), maar beschouwen we het als een ruilmiddel. 

Hierdoor kunnen toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten maar weinig invloed uitoefenen en is hun rol vooral beperkt tot het waarschuwen over de risico’s. Daar lijkt op 10 januari 2020 dan toch eindelijk echt verandering in te gaan komen, met de implementatie van de vijfde anti-witwasrichtlijn. Crypto-aanbieders (denk hierbij bijvoorbeeld aan crypto brokers en walletdiensten) dienen hierdoor binnenkort rekening te houden met de diverse verplichtingen die in de Wwft zijn opgenomen.  

De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)

De Wwft (Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme) beoogt witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan (“duh”). Kort gezegd, behelst witwassen het “legaliseren” van onrechtmatig verkregen vermogen om ervoor te zorgen dat het vermogen niet langer herleidbaar is tot de illegale bron. Indien je als instelling aan bepaalde eisen voldoet, kan het zijn dat je als “Wwft-instelling” wordt aangemerkt en dien je rekening te houden met de Wwft-regels. Zo zal je waarschijnlijk verplicht zijn om een cliëntenonderzoek uit te voeren en om ongebruikelijke transacties te melden aan een toezichthoudend orgaan. Een cliëntenonderzoek bestaat uit het identificeren en verifiëren van de persoon in kwestie waarmee je handel tracht te drijven. Omdat er ook persoonsgegevens worden verwerkt teneinde het onderzoek uit te voeren, dien je hier als instelling natuurlijk zorgvuldig mee om te gaan.


De vijfde anti-witwasrichtlijn vs. cryptocurrency

Tot op heden vallen ondernemingen die handel drijven in cryptocurrencies (wisselkantoren, bewaarportemonnees, brokers, etc.) buiten de reikwijdte van de Wwft-regels. Deze ondernemingen zijn (op enkele uitzonderingen na) dan ook niet verplicht om een cliëntenonderzoek voorafgaande aan een transactie uit te voeren, verdachte transacties te melden, etc. Zoals ik reeds aangaf komt hier vanaf 10 januari 2020 verandering in. Dit is trouwens ook niet geheel zonder reden. Het gebrek aan regulering en het feit dat cryptocurrency transacties vrijwel anoniem kunnen plaatsvinden, zorgt ervoor dat handel in deze valuta een verhoogd risico op witwassen en terrorismefinanciering met zich meebrengt. De Europese wetgever heeft zich genoodzaakt geacht de valuta (enigszins) aan het recht te onderwerpen. Met de komst van de vijfde anti-witwasrichtlijn is de eerste stap gezet, in die zin dat de Wwft-regels nu ook specifiek van toepassing zijn verklaard op wisselplatformen en bewaarportemonnees.

Let op: niet iedere aanbieder van “wallets” valt onder de reikwijdte van de vijfde anti-witwas richtlijn. Alleen aanbieders van custodial bewaarportemonnees vallen hieronder. 


Juridische gevolgen voor wisselplatformen en bewaarportemonnees

Oké, we weten nu dat de Wwft-regels - vanaf 10 januari 2020 - ook van toepassing zullen zijn op Nederlandse crypto-omwisselplatforms en bewaarportemonnees. Maar wat betekent dit nou eigenlijk precies voor deze ondernemingen? Stel je eens voor dat jij met je vrienden eindelijk de knoop hebt doorgehakt om een crypto exchange te beginnen. Alhoewel je natuurlijk zo slim bent geweest om een jurist in te schakelen (de risico’s die gepaard gaan met cryptocurrencies zijn niet mals), vraag je jezelf toch af wat die nieuwe anti-witwas richtlijn nou eigenlijk voor jou zal gaan betekenen. In andere woorden: wat moet je met al deze regels?

Je dient er in ieder geval rekening mee te houden dat je hoogstwaarschijnlijk:

  • cliëntenonderzoeken zal moeten gaan uitvoeren (je dient aldus jouw klant van te voren te identificeren en te verifiëren);

  • alle “trades” die er via jouw platform plaatsvinden zal moeten gaan monitoren;

  • verdachte transacties zal moeten melden bij de Nederlandse Financial Intelligence Unit (NFIU);

  • een registratieplicht hebt. Je dient je bij DNB te registreren alvorens je jouw diensten mag aanbieden. DNB heeft het recht om jouw verzoek tot registratie te weigeren. Het is dan ook belangrijk dat je de juiste informatie verstrekt en kan aantonen dat je in staat zal zijn om de Wwft-regels na te leven. 

Uiteraard dienen jullie ook intern over een beleid te beschikken waarmee de kans op witwassen en terrorismefinanciering via jullie platform, zoveel mogelijk wordt beperkt. Duizelt het je een beetje? Onze juristen helpen je graag bij het op orde krijgen van jouw juridisch fundament. Neem gerust even contact met ons op.